naar top
Menu
Logo Print

ZES OVERWEGINGEN BIJ DE KEUZE VAN HET BEKISTINGSSYSTEEM

WONINGBOUW VRAAGT AANDACHT VOOR ZOWEL EFFICIENTIE ALS ESTHETIEK

Werd beton vroeger vooral in de utiliteitsbouw en andere grote projecten gebruikt, dan is het ondertussen ook in de woningbouw niet meer weg te denken. Funderingen, kolommen en balken, maar net zozeer afgewerkte vloeren en wanden worden vandaag in gietbeton uitgevoerd. En dat moet dus bekist worden. In dit artikel bespreken we een aantal belangrijke overwegingen bij de keuze van het bekistingssysteem, van praktische beperkingen op de werf tot de esthetische eisen voor het eindresultaat.

beton, werf, bekisting, systeembekisting
Gietbeton heeft ook in de woningbouw haar plaats veroverd. Het wordt er onder andere voor kelderwanden en funderingen gebruikt, maar net zozeer voor zichtwanden en vloeren

EFFICIENTIE & FUNCTIONALITEIT

Woningbouw is moeilijk te vergelijken met utiliteitsbouw. Werven zijn kleiner, vaak moeilijker toegankelijk en minder uitgerust. Er komen minder (verschillende) vakmannen aan te pas en de verschillende bouwfases volgen elkaar sneller op. Het komt er dus op aan om een zo efficiënt en eenvoudig mogelijk bekistingssysteem te kiezen, dat toelaat om de verschillende betonnen elementen snel en correct te betonneren.

1. Hanteerbaarheid

bekisting, beton, systeembekisting, kraan, werf
In woningbouw is lang niet op elke werf een kraan aanwezig

Niet elke werf is voorzien van een torenkraan. In dat geval is het dus belangrijk dat bekistingselementen gemakkelijk hanteerbaar zijn. Ze mogen niet te zwaar zijn, noch mogen ze te grote afmetingen hebben.

Fabrikanten van systeembekisting komen hieraan tegemoet met panelen met aluminium of zelfs kunststof kaders. Zij zijn aanzienlijk lichter dan de traditionele panelen met stalen kader en kunnen bijgevolg eenvoudig manueel geplaatst worden. Twee arbeiders volstaan doorgaans om de panelen te dragen en plaatsen. Ook het plaatmateriaal van deze bekistingssystemen wordt trouwens steeds vaker aangepast. Zo zorgen kunststof platen, in vergelijking met de gangbare houten multiplex beplating, voor een verdere beperking van het gewicht. Panelen die volledig uit kunststof vervaardigd worden, dus zowel kader als beplating, wegen soms niet meer dan 25 kg en kunnen bijgevolg zelfs door één persoon geplaatst worden. Er gaat echter wel een meerkost mee gepaard.

Een andere optie is om te werken met een verloren bekisting. In dat geval wordt de bekisting, afhankelijk van de toepassing, opgebouwd uit isolatiemateriaal, vezelcementplaat of een ander materiaal en blijft ze na het storten in het bouwwerk aanwezig. Gezien het gebruikte materiaal zijn ook deze elementen licht en eenvoudig hanteerbaar. Er zijn systemen voor vloeren, wanden, funderingsplaten, balken ...

2. Eenvoud van montage

Manuren en vertragingen zijn twee grote kostenposten op de werf. Hoe sneller een bekistingssysteem gemonteerd kan worden en hoe minder gespecialiseerd personeel daarvoor nodig is, hoe beter. Zeker in kleinschalige projecten zoals de woningbouw, waar kleine aannemersbedrijven doorgaans instaan voor de volledige ruwbouw, is eenvoud van montage een belangrijke meerwaarde, al mag ook het belang van vertrouwdheid met het systeem niet onderschat worden.

Innovaties in de klem- en verankeringstechnieken zorgen ervoor dat systeembekistingen steeds sneller gemonteerd kunnen worden. Bekistingen met een eenzijdige ankertechniek zijn bijvoorbeeld eenvoudig door één persoon te bedienen en ook systemen met een 'parkeerstand' voor de ankers of aanduidingen voor een betrouwbare instelling van de wanddikte dragen bij aan een snelle en efficiënte montage.

bekisting, beton, werf, verloren bekisting
Omdat een verloren bekisting na het storten van het beton niet opnieuw afgebroken moet worden, maar onderdeel wordt van de constructie, kan ze een grote tijdwinst opleveren

Verloren bekistingssystemen zorgen bijna per definitie voor een reductie van de montagetijd. Zij worden namelijk geprefabriceerd en volledig aangepast aan de gewenste betonkerndiktes op de werf afgeleverd. Er moet met andere woorden niets meer afgesteld worden; de verschillende elementen moeten enkel met elkaar verbonden worden, bijvoorbeeld door verlijming. Daarvoor is er geen gespecialiseerd personeel nodig. De grootste tijdwinst behaalt men met deze systemen echter nadien: omdat de bekisting deel van de constructie blijft uitmaken, wordt de demontagetijd volledig geëlimineerd. Er moet niet ontkist worden en in veel gevallen is er al een afwerkingslaag voorzien.

Verloren bekistingssystemen zijn voor heel wat aannemers echter nog ongekend en ze vragen ook in de volgende bouwfases, in het bijzonder bij de aansluiting op andere bouwelementen, een verhoogde aandacht en nauwkeurigheid. Dat, in combinatie met een hogere productiekost, zorgt ervoor dat de stap naar deze systemen, ondanks de grote tijdwinst op de werf, toch nog groot kan lijken.

3. Logistiek

Het gebruik van een welbepaald bekistingssysteem houdt ook een aantal logistieke aspecten en overwegingen in. Bij systeembekistingen zijn dat onder andere opslag, transport en onderhoud; bij een verloren bekisting is transport de belangrijkste post.

Om onder andere de opslag- en transportkosten van een systeembekisting te reduceren, wordt vooral de stapelbaarheid van de panelen geoptimaliseerd. Uitstekende onderdelen zoals ankermoeren kunnen daarvoor bijvoorbeeld in het kader geïntegreerd worden.

De keuze van de beplating heeft dan weer een belangrijke invloed op de onderhoudskosten van het systeem. Een inox beplating heeft het voordeel dat ze niet oxideert, maar omdat de platen hier aan het frame gelast zijn, kunnen ze bij beschadiging, net als stalen en aluminium platen overigens, niet zomaar hersteld worden. Een beplating uit hout of kunststof kan wel vervangen worden, en dat gebeurt steeds gemakkelijker. Houten panelen kunnen doorgaans tot zo'n 300 keer gebruikt worden; een kunststof beplating kan onder normale omstandigheden nog veel meer inzetten doorstaan.

In veel gevallen wordt een systeembekisting echter gehuurd, waardoor logistieke overwegingen zoals opslag en onderhoud voor de aannemer zelf naar de achtergrond verdwijnen. Aannemers die regelmatig betonwerken uitvoeren, kunnen wel tot een aankoop overgaan. In dat geval gelden niet alleen bovengenoemde overwegingen, maar is ook de modulariteit van het systeem een belangrijk aandachtspunt. Met een modulair systeem kan immers zowat alles bekist worden, en panelen kunnen doorgaans zowel horizontaal als verticaal toegepast worden. Een uitgekiende en gevarieerde keuze van formaten zorgt dan dat er zo min mogelijk extra elementen bij gehuurd moeten worden.

 

ESTHETIEK

Beton is vandaag veel meer dan enkel een structureel materiaal. In heel wat projecten krijgt het tevens een esthetische functie. Denk aan gepolierde betonvloeren of betonnen wanden die bloot worden gelaten. De keuze van het beton is daarin uiteraard van groot belang, maar ook de bekisting kan een impact hebben op het eindresultaat.

Het gebruik van een verloren bekistingssysteem is voor dit type opdrachten quasi uitgesloten. Aangezien de bekisting hier niet verwijderd wordt, is het nu eenmaal onmogelijk om er betonnen zichtmuren of -kolommen mee te realiseren. Enkel voor betonvloeren met esthetische functie is het gebruik van een verloren bekisting wel mogelijk.

Het volgende heeft bijgevolg vooral betrekking op de systeembekisting.

4. Naden

Dient een betonwand, naast een structurele, ook een esthetische functie te vervullen, dan zijn onder andere de naden een belangrijk aandachtspunt. In de meeste gevallen zal men daarbij streven naar een naadloos resultaat, al zijn er ook projecten waarin een bepaald patroon wordt nagestreefd.

In het eerste geval maakt men het best gebruik van grootvlakpanelen met een stalen, aluminium of inox beplating. Zelfs wanneer zij niet volstaan om de volledige wand naadloos uit te voeren, zal de aftekening van de naden tot een erg fijn lijntje beperkt blijven. Worden de naden zelf als esthetisch element opgenomen, door er bijvoorbeeld een patroon mee te vormen of door ze specifiek af te stemmen op andere ruimtelijke aspecten, dan zijn vooral de planning voordien en een minutieuze opvolging van het montageplan van belang.

werf, bekisting, beton, systeembekisting
Een van de belangrijkste aandachtspunten bij zichtwanden is de aanwezigheid en locatie van de ankerpunten

5. Ankerpunten

Een ander aandachtspunt bij zichtwanden is de zichtbaarheid van ankerpunten. In grote projecten, bij enorme betonwanden, krijgen deze weliswaar al eens een esthetische functie, maar in de woningbouw zijn ze over het algemeen toch ongewenst.

Verschillende fabrikanten van systeembekisting bieden daarvoor systemen aan waarbij de onderste rij spanstaven zich helemaal onderaan in de wand bevindt en de bovenste over de wand heen gaat.

De onderste ankerpunten kunnen dan weggewerkt worden in de afwerkvloer of achter de plint, zodat men een volledig ankervrije wand bekomt.

6. Oppervlakteafwerking

Wordt het beton bloot gelaten, dan is uiteraard ook het oppervlakteresultaat van groot belang. Daarin speelt zowel de betonsamenstelling als de beplating van de systeembekisting een belangrijke rol. De laatste innovatie op dat vlak zijn speciale kunststof huiden die zorgen voor een perfect glad betonresultaat.