naar top
Menu
Logo Print
14/08/2019 - MAX DEDULLE

WEET WAARAAN JE BEGINT BIJ BRONBEMALING

EEN GOEDE PLANNING IS HET HALVE WERK

BronbemalingTijdens bouwwerken wordt er regelmatig droogzuiging of bronbemaling toegepast. Dit betekent dat grondwater wordt opgepompt om het grondwaterniveau te verlagen. Vrij ingrijpende werken, waarvoor een aannemer uiteraard niet over een nacht ijs mag gaan. Hoe verloopt de aanvraag? Welke stappen zijn er allemaal te zetten? Welke pomp kiest u? Wat komt er allemaal bij kijken? En wat met het opgepompte grondwater? Een overzicht.

BRONBEMALING

Bemaling is soms noodzakelijk om verschillende redenen. Bij het leggen van leidingen of het bouwen van kelders en ondergrondse garages dient het waterpeil in de bodem van de bouwput bijvoorbeeld zo verlaagd te worden dat het mogelijk is om droog te werken. Daarnaast gebeurt bemaling ook om verontreinigd grondwater te saneren.

Technieken

Bronbemaling

Welke bronbemalingstechniek het meest geschikt is, hangt af van verschillende factoren

We onderscheiden verschillende bronbemalingstechnieken. De meest courante techniek is bemaling met verticale filters, waaronder we bijvoorbeeld gravitaire filterbemaling rekenen. Een andere optie is bemaling met dieptepompen, waarbij gebruikgemaakt wordt van een buis met perforatie, die op zijn beurt is voorzien van een onderwaterpomp die het water omhoog pompt. Bij horizontale bemaling, tot slot, worden buizen horizontaal ingegraven met behulp van een freesmachine. Hierbij komt het einde van de buis boven het maaiveld uit, waarbij deze aan een pomp wordt gekoppeld. Welke techniek de beste keuze is, hangt af van enkele factoren. Denk maar aan het debiet, de aanwezigheid van spanningswater, de grondslag en de aanwezigheid van kabels of leidingen in de grond.

Werkwijze

Hoe gaat een bronbemaling nu concreet in zijn werk? Eerst en vooral is een grondonderzoek voorafgaand aan de bronbemaling aan te raden om de risico's te beperken. Door het plaatsen van peilbuizen en het uitvoeren van sonderingen kan u onder meer de huidige grondwaterstand en de lokale bodemopbouw nagaan. Nadat alle gegevens verzameld zijn en alle geotechnische en milieutechnische randvoorwaarden gekend zijn, kan een bemalingsconcept opgesteld worden.

Op basis van het bemalingsconcept kan de impact op de omgeving berekend worden. Aandachtspunten hierbij zijn het risico op verdroging, verzilting, verplaatsing van verontreiniging en zettingen. Wanneer risico's nog te groot zijn, kunnen maatregelen zoals waterkerende wanden of retourbemaling noodzakelijk zijn. Nadat u het traject voor de omgevingsvergunning doorlopen hebt, kan de bemaling geplaatst worden.

De eerste stap is om filters aan te brengen. Deze filters sluit u dan aan op een collector, die op zijn beurt is aangesloten op een pomp. Deze pomp zuigt het water op, dat vervolgens wordt afgevoerd via een flexibele leiding. Soms plaatst men bronbemalingen met dieptebronnen, waarbij wordt gewerkt met onderwaterpompen. De bronbemaling blijft werken tot het gebouw voldoende eigengewicht heeft om niet omhoog te worden gestuwd door het grondwater.

Wat de pompen zelf betreft, maken we een onderscheid tussen elektrische en dieselpompen. Op het vlak van de elektrische pompen vinden we dan nog eens een onderverdeling tussen de monofasige en de 3-fasige pompen, die nog krachtiger zijn. Welke pomp de beste keuze is, hangt af van onder meer het gewenste debiet, de lengte van de afvoerleiding, het aantal filters, de omgeving en de duur van de werken. De dieselpompen worden doorgaans geplaatst als er op de werf nog geen elektriciteit is voorzien.

Bij een gering debiet wegens een te beperkt doorlaatvermogen van de bodem, kan het aan te raden zijn om te werken met vacuümfilters. Dit zijn verticale kunststofbuizen met een geperforeerd deel, die meestal in de grond worden gespoten. Vervolgens sluit men deze filters aan op een ringleiding, waarop een onderdruk wordt aangelegd.

WATERLOZING

Bronbemaling

Een beschermende 'kast' rond de pomp is tegenwoordig standaarduitrusting

Het is bij bemaling trouwens van belang om de verspilling van het water zoveel mogelijk te beperken. Indien mogelijk moet het opgepompte water lokaal terug infiltreren in de bodem, zodat het grondwater opnieuw wordt aangevuld. Vaak wordt het grondwater geloosd in de gemengde riolering, waardoor het nog moeilijk te zuiveren is. Vanuit de afvalwaterzuiveringssector komt dan ook de vraag om al tijdens de studiefase van een bouwproject alternatieven te onderzoeken om het water nuttig in te zetten. Te denken valt aan infiltratieputten of -bekkens, een afleiding van het water naar de dichtstbijzijnde waterloop of het opvangen in regenwatertanks. Met de droge zomer van 2018 nog vers in het geheugen, zou het water pas in laatste instantie mogen geloosd worden in de openbare riolering. Zelfs dan moet rekening worden gehouden met een kritische waarde van 10 m³/u. Als er meer water wordt geloosd, is schriftelijke toestemming nodig van Aquafin. Bij dergelijke grote volumes wordt een heffing aangerekend.

Retourbemaling

Ook retourbemaling komt vaak voor. Hierbij wordt het opgepompte water via een gesloten systeem teruggevoerd in dezelfde watervoerende laag. Het waterniveau wordt dan op peil gehouden. Dit kan noodzakelijk zijn bij een weinig draagkrachtige ondergrond, waar bemaling schade zou kunnen veroorzaken aan de bebouwing in de omgeving. Ook bij bodemsanering is retourbemaling een aangewezen manier van werken: hierbij wordt het aan de grond onttrokken water gezuiverd en teruggevoerd.

IN DE DIEPTE

Voor bepaalde werken en grote bouwputten is een diepere grondwaterverlaging noodzakelijk. Denk maar aan ondergrondse parkings of tunnels. Dan maakt men gebruik van dieptebronnen. Hierbij wordt een boorgat gemaakt tot op een diepte van twintig tot dertig meter. In dit boorgat bouwt men een pvc-filter in die wordt omstort met filtergrind. In deze bron wordt vervolgens een onderwaterpomp ingebouwd. Bij deze methode is de bemalingsinvloed een stuk groter, waardoor er een hoger risico is voor nadelige invloeden op de omgeving. Een grondig vooronderzoek is dus noodzakelijk om indien nodig de juiste voorzorgsmaatregelen te treffen. Zo combineert men soms dieptebronnen met retourbemaling, wat de kans op schade aan de naburige bebouwing verkleint.

VERGUNNINGS- OF MELDINGSPLICHT

Bronbemaling
De bronbemalingspompen zijn steeds compacter geworden

Voor het aanvangen van de bronbemaling is het noodzakelijk om een omgevingsvergunning aan te vragen via het onlineomgevingsloket. Soms wordt de bemaling opgenomen in de bestaande omgevingsvergunningsaanvraag voor de stedenbouwkundige handelingen. In de aanvraag wordt onder meer aangegeven waarom het aangevraagde debiet en de afpompingsdiepte nodig is, hoe het wordt berekend en wanneer de werken plaatsvinden. Ook het zettingsrisico maakt deel uit van deze aanvraag, net als een overzicht van de potentiële effecten op de omgeving. Het bemalingsbedrijf dient te controleren of een vergunning is aangevraagd en of deze correct is. Zonder vergunning zal een bonafide bedrijf niet aan de werken beginnen. Indien de bemaling gepaard gaat met een bodemsanering, geldt het comformiteitsattest als melding.

Heffing

Of er een heffing verschuldigd is op de winning en de lozing van het grondwater, hangt af van enkele factoren. Zo is er geen heffing te betalen wanneer de bronbemaling noodzakelijk is voor de uitvoering van openbare werken of om het gebruik van bestaande gebouwen of bedrijfsterreinen mogelijk te maken.

Daarnaast is er ook een heffing op de waterverontreiniging te betalen aan Aquafin wanneer de bronbemaling langer duurt dan zes maanden, een hoog debiet heeft en wanneer het grondwater wordt geloosd in openbare rioleringen. Meer informatie hierover is te verkrijgen via de Vlaamse Milieumaatschappij.

Voor aanvang van de werkenis het noodzakelijk om een omgevingsvergunning aan te vragen

MARKTUPDATE

Uiteraard staat de tijd niet stil in deze sector. Zo zijn de pompen steeds compacter geworden. Daarnaast is ook de monitoring sterk verbeterd: vandaag maken moderne pompen zelfs verbinding met het internet. Zo kan u ze starten en uitschakelen vanop afstand, maar ook het brandstofpeil in de gaten houden en storingen monitoren. Een ingebouwde gps zorgt ervoor dat u steeds weet waar de pomp zich bevindt, wat het risico op diefstal verkleint. Via een e-mail of een sms-bericht wordt u meteen op de hoogte gebracht van problemen, zonder dat u voortdurend de installatie in de gaten hoeft te houden.

De tijd waarin een droogzuigpomp trouwens de hele straat wakker hield, ligt al even achter ons. Veel bemalingspompen zijn tegenwoordig bijna fluisterstil en worden geleverd in geluidsdichte kasten. Om oververhitting te voorkomen, beschikken de meeste van deze installaties over een systeem dat de warmte van de motor naar buiten begeleidt. De meeste van deze kasten laten bovendien een makkelijke toegang toe tot de motor en de pomp, en zijn makkelijk stapelbaar. Zeker bij de dieselpompen is een geluidsdempende kast tegenwoordig standaard.

Dat bemalingspompen een hele evolutie hebben doorgemaakt, bewijst het verhaal van de Devyanta. Dat is een Nederlands beunschip dat zand verscheept en sinds vorige zomer een bronbemalingspomp aan boord heeft om het zand droog te pompen. De schipper, de heer Vlot, kwam op het idee toen hij een bouwput bezocht bij een klant en zag hoe de bouwvakkers in een zeven meter diepe put droge voeten hielden. “De hoge pompcapaciteit en de gebruiksvriendelijkheid van de pomp waren doorslaggevende factoren om over te stappen van een verdringerpomp met een membraan", vertelt hij. Een teken dat bemalingspompen niet alleen meer op een werf hun nut bewijzen.

Met dank aan Clasal NV, Distrimex, Quality Pumps en de Vlaamse Milieumaatschappij