Bouwbedrijven willen AI, botsen op datakwaliteit

Grootste winst ligt in betrouwbare werfinformatie

Economische druk neemt toe

De Belgische bouw- en installatiesector blijft onder druk staan. In 2025 telde de sector 2.780 faillissementen, een stijging met 6,1%. Daarmee is bouw goed voor ongeveer één op de vier falingen in Vlaanderen. Voor 2026 voorspelt de sectororganisatie slechts 0,2% groei. Hoge materiaalkosten, stijgende lonen en strakke contractvoorwaarden zetten marges onder spanning en dwingen kmo’s tot strikte kostenbeheersing.

Technologie in opmars, data hapert

Tegelijkertijd versnelt de digitale adoptie: zo gebruikt ruim een kwart van de bedrijven drones, werkt bijna een kwart met BIM-software en experimenteert circa vier op de tien met AI. Toch stuiten veel organisaties op een dataparadox. Ondanks investeringen in geavanceerde tools, ervaart ongeveer een derde gebrekkige datakwaliteit. Slechts 11% zet AI effectief in voor werfopvolging.

In de praktijk loopt cruciale werfinformatie nog via vier tot zes verschillende softwarepakketten, papieren mappen en informele chatgroepen. Gegevens over gewijzigde plannen, opleveringsfoto’s, meerwerken en urenregistraties raken daardoor gefragmenteerd. Als een projectleider dagelijks gemiddeld 45 minuten verliest aan zoeken, corrigeren en dubbel invoeren, kost dat een kmo met zes projectleiders al gauw zo’n 45.000 euro per jaar aan onproductieve loonkosten.

“In de praktijk zien we dat bouwbedrijven bij hun digitalisering vaak starten vanuit het hoofdkantoor en de boekhouding,” zegt Machiel den Dekker, directeur van AFAS Software in België. “Dat is de omgekeerde wereld. De essentie van het werk en de kosten ontstaat op de werf. Als die data dagen later of via losse kanalen op kantoor binnenkomt, loopt de rapportering achter de feiten aan. Je bewaakt geen strakke marges als je pas bij de eindafrekening ontdekt waar het budget ontspoorde.”

Drie structurele evoluties

• Van chat naar centrale werfdossiers: Informele kanalen en papieren mappen maken plaats voor mobiele werftools die updates, foto’s en voortgang rechtstreeks in het projectdossier vastleggen.
• Rechtstreekse koppeling met administratie: Gegevens stromen automatisch door naar kantoor, zonder kwetsbare tussensoftware of manuele overnames van werkbonnen en uren.
• Data als basis voor AI en realtime marge: Gestructureerde projectdata maakt de stap mogelijk van nacalculatie naar realtime sturing op winst en verlies tijdens de uitvoering.

“Digitalisering op de werf draait niet om meer software, maar om overzicht en rust,” besluit Den Dekker. “Werken vanuit één bron verkleint zoekwerk en herstel van fouten en helpt marges beschermen in een volatiele markt.”

Praktijkcase Iris Groep

De aanpak bij Iris Groep, specialist in industriële schilder- en renovatiewerken, illustreert de impact van gefaseerde verandering. Het bedrijf kampte met versnipperde systemen en koos voor een traject dat startte bij de werkvloer. Stap voor stap werden processen uitgeklaard en mobiele toepassingen uitgerold voor meer dan 200 arbeiders, die nu hun uren en verlof via smartphone registreren en veiligheidscertificaten ter plaatse digitaal voorleggen.

“Digitalisering op papier oogt eenvoudig, maar de werf is weerbarstig,” zegt COO Wim Mussche. “Als mensen op de werf geen direct voordeel ervaren, werkt de software niet. We hebben eerst onze processen van a tot z ontleed en pas daarna technologie ingevoerd.” Volgens Mussche is sturing door het management cruciaal: “Ongeveer 70% van het trekwerk lag in het begin bij mij als COO. Zonder duidelijke koers en begeleiding op de werfvloer vervallen teams snel in oude gewoontes en informele chatgroepen.”

Bronnen en methodologie

Cijfers over faillissementen en sectorgroei zijn gebaseerd op Statbel en Bouwunie; de groeiverwachting voor 2026 komt van Embuild. Digitaliseringsgraden en knelpunten (drones, BIM, AI, datakwaliteit, AI voor werfopvolging) zijn afkomstig uit een Embuild-bevraging. De raming van 45.000 euro jaarlijkse verlieskost vertrekt van een gemiddelde loonkost van 50 euro per uur voor projectbegeleiders, een tijdverlies van 45 minuten per dag (circa 150 uren per jaar) en zes projectleiders.