Digitale doorbraak voor circulaire bouwsector

EU-project Reincarnate toont hergebruik met data en robots

Afval als grondstof

De bouwsector verbruikt veel grondstoffen en produceert tegelijk enorme hoeveelheden afval. Bouw- en sloopafval is met naar schatting 25 tot 30 procent de grootste afvalstroom in de EU. In dat afval zitten nochtans waardevolle componenten en materialen die hergebruikt of gerecycleerd kunnen worden. Door een gebrek aan efficiënte sorteer- en scheidprocessen gaan die kansen vaak verloren en is hoogwaardig hergebruik of gesloten kringlooprecyclage moeilijk.

Met steun van het EU-project Reincarnate leidt Timo Hartmann, professor Civil Systems Engineering aan de Technische Universiteit van Berlijn, een initiatief dat afval wil voorkomen, de levensduur van gebouwen en componenten wil verlengen en hoogwaardig hergebruik en recyclage van bouwmaterialen wil mogelijk maken. Het uitgangspunt: bouwproducten en materialen blijven waardevol doorheen hun volledige levenscyclus en worden niet langer als afval beschouwd aan het einde van hun gebruik.

Digitale ruggengraat

Reincarnate ontwikkelde een set digitale oplossingen die de circulaire bouwpraktijk ondersteunen. Het pakket omvat onder meer building information modelling (BIM), digitaal informatiemanagement, het Circular Potential Information Model (CP‑IM), materiaal- en gebouwassessments, internet of things en trackingtechnologieën, planningstools voor hergebruik en recyclage, en robotische automatisering.

Door digitale informatie te koppelen aan fysieke inspecties ontstaan praktische werkstromen die bepalen welke elementen behouden, hergebruikt of gerecycleerd kunnen worden en hoe dat in de praktijk uit te voeren is. Concreet werden onder meer oplossingen ontwikkeld voor componenttracking, gebouwinspectie en -waardering, circulaire renovatie en value-flowplanning, aangevuld met data- en machinelearningmethoden om gerecycleerde materialen te beoordelen.

Geteste toepassingen

De oplossingen zijn samengebracht en gevalideerd in acht demonstraties, verspreid over verschillende materialen, gebouwtypes en levenscyclusfasen. Eén case richtte zich op vlakglas: glas uit bestaande gebouwen werd teruggewonnen, verwerkt en opnieuw ingezet voor nieuw vlakglas dat als raamcomponent kan worden geplaatst. Dit leverde een vlakglas-naar-vlakglasrecyclagegraad van 91 procent op, met een end-of-wasteverklaring die bevestigt dat het materiaal aan productspecificaties voldoet en niet langer als afval geldt.

Andere demonstraties onderzochten onder meer de bouw van een tiny house met hergebruikte materialen en producten, BIM-gestuurde tracking van prefabcomponenten en niet-destructieve scheurdetectie in metselwerk. Samen tonen ze de toepasbaarheid van de aanpak over meerdere contexten en projectfasen.

Volgende stappen

De succesvolle demonstraties vormen een stevige basis voor brede uitrol. De volgende stap is verdere implementatie, replicatie en doorontwikkeling: het toepassen van het CP‑IM en afzonderlijke innovaties in bijkomende bouwprojecten, het opschalen van de meest volwassen technologieën naar operationele en commerciële inzet, en het voortzetten van onderzoek waar extra ontwikkeling nodig is.