DUURZAAM EN CIRCULAIR (VER)BOUWEN IN DE PRAKTIJK

'Circulair bouwen' is op zich nog een abstract gegeven omdat het in verschillende vormen binnensijpelt. In zowel de sloop, ruwbouw, technieken als de inrichting van een woning kan je circulair te werk gaan. We overlopen enkele basisprincipes, hoe ze in de praktijk kunnen worden doorvertaald én wat je zelf kan doen.

 

ALLES BEGINT BIJ DE GRONDSTOFFEN

 

Of je nu iets nieuw wil aankopen, of wil hergebruiken, je houdt best in het achterhoofd waar het vandaan komt en welke grondstoffen ervoor werden aangewend. Wat grondstoffen voor bouwmaterialen betreft, is België vooral afhankelijk van import. Bewust en doordacht grondstoffen inzetten is dus de boodschap. Wat vermijd je, en waar zet je op in? Lees er hier meer over.

 

HOOGWAARDIG RECYCLEREN

Een kerngedachte binnen het circulair (ver)bouwen is dat materialen zo hoogwaardig mogelijk moeten worden gerecycleerd om efficiënt te kunnen slopen zonder al te veel materiaalverlies en dat er dus zo min mogelijk aan ‘downcycling’ wordt gedaan.

Zo is het bijvoorbeeld beter om betonpuin niet te verwerken tot vulling voor een (onder)fundering, maar om de granulaten in het sloopafval te hergebruiken in een vorm die de technische kenmerken van het beton benut – bijvoorbeeld als vloerafwerking. 

 

SELECTIEF SLOPEN

Bij circulair bouwen staat ook het principe van selectief slopen centraal. Dat wil zeggen dat men bij de sloop van een gebouw in fasen werkt:

1. de schadelijke materialen (zoals asbesthoudende dakplaten) verwijderen,
2. het schrijnwerk (dak, ramen en deuren), de leidingen en de nutsvoorzieningen verwijderen,
3. niet-dragende structuren verwijderen (denk aan gipskartonplaten die gebruikt werden voor binnenmuren),
4. de dragende structuur slopen.

Op die manier kan er efficiënter worden gerecycleerd en kan alles gescheiden worden aan de bron (de werf) en afzonderlijk afgevoerd. Het gaat erom dat door een dergelijke sloop de hergebruikte materialen een nagenoeg evenwaardige kwaliteit hebben met de primaire grondstoffen die ze vervangen.

Dat is echter om logistieke of budgettaire redenen niet altijd mogelijk. In dat geval wordt het sloopafval gemengd afgevoerd en doet men een beroep op een sorteercentrum voor de verdere verwerking. 

 

WEG MET TEER EN ASBEST!

Een struikelblok bij het hergebruik van bestaande bouwmaterialen, is dat ze schadelijke stoffen kunnen bevatten zoals teer of asbest. Deze materialen breng je uiteraard niet opnieuw in de kringloop. Zit je met asbesthoudende materialen? Lees dan hier verder hoe je deze veilig kan verwijderen, en hier hoe het veilig afvoeren in zijn werk gaat. Ben je niet zeker of iets dat je moet afbreken of wil verwijderen al dan niet asbest bevat? Lees dan hier verder.

Bitumen – dat vaak wordt gebruikt als dakbedekking – kan ook teer bevatten. Werken met teerhoudende materialen houdt eveneens gezondheidsrisico’s in, en moet dus worden vermeden. Je kan nagaan of een bitumendichting teer bevat met een PAK-test (een spuitbus) of je kan de volgende checklist overlopen:

• Is de bitumen gemakkelijk te breken of niet?
• Is de bitumen verkleefd aan isolatieresten?
• Heeft de bitumen een indringende geur?
• Is de bitumen glimmend?

Als je op bovenstaande vragen “ja” kan antwoorden, dan heb je te maken met teerhoudend materiaal en kan je het niet hergebruiken.

 

HERNIEUWBARE ENERGIE

Wie duurzaam bouwt, zorgt uiteraard ook voor duurzame energievoorziening. Zorg voor warm water en centrale verwarming met een warmtepomp en/of een warmtepompboiler, het best nog in combinatie met zonnepanelen.

 

RED DE MEUBELEN

Materialen recupereren stopt niet bij de bouw. Ook voor de inrichting van je woning zijn er heel wat creatieve manieren om oude materialen of toestellen opnieuw te gebruiken. Je kan meubels gaan halen bij de kringloopwinkel, of je kan zelf de handen uit de mouwen steken. Inspiratie kan je hier opdoen.