Zelf stopcontacten plaatsen: een stappenplan

Stopcontacten plaats je eens de inbouwpotjes en elektriciteitskabels zijn geïnstalleerd volgens je vooropgestelde plan. Hoe je precies te werk gaat, leggen we uit van A tot Z voor de verschillende soorten stopcontacten. Uiteraard geldt in elk geval: voor je aan een actieve elektrische kring werkt, schakel je eerst de zekeringsautomaat in de verdeelkast uit.

 

Een gewoon stopcontact plaatsen

De beginsituatie

In de inbouw- of opbouwdoos waar een stopcontact moet komen, komen er twee XVB-kabels of preflexbuizen met elk drie geleiders toe:

• De toekomende kabel komt van de verdeelkast (als het gaat om het eerste stopcontact in de kring) of van het vorige stopcontact in de kring (als het een tweede, derde, vierde, ... contactdoos in een kring is).
• De vertrekkende kabel of preflexbuis loopt naar het volgende stopcontact in de kring.

Als het stopcontact het laatste punt in de kring is, is er geen vertrekkende kabel, enkel een toekomende.

Tip
Je mag maximaal 8 (enkelvoudige of meervoudige) contactdozen hebben per stopcontactenkring. 

Kabels ontmantelen

Mogelijks zijn de kabels reeds ontmanteld toen ze ingewerkt of gemonteerd werden, en zie je reeds van de toekomende en vertrekkende kabel de drie geleiderdraden. Is dat nog niet het geval? Dan kan je een stuk van de isolerende mantel van de kabel wegnemen met een ontmantelmes of een breekmes, zodat je zowel de toekomende als de vertrekkende geleiders aan het stopcontact kan aansluiten.

Draden strippen

Van de geleiderdraden moet je ook de beschermende mantel voor een deeltje wegnemen zodat het koper blootligt. Bij de meeste stopcontacten kan je op de achterkant van de sokkel aflezen hoeveel mantel je van de draden moet wegnemen voor een goed contact - meestal gaat het om 1 à 2 cm.

Dat doe je met een striptang of kabelschoentang die je eerst instelt volgens de juiste draaddiameter. Het ontmantelen zelf doe je door de draad in de tang te klemmen en naar je toe te trekken. Draai of wrik de tang niet, want dat kan het koper beschadigen.

Draden in de sokkel

Bovenaan de sokkel van een stopcontact zitten drie uitsparingen met telkens twee gaatjes. In deze gaatjes moeten de gestripte uiteinden van de geleiderdraden komen. Per uitsparing is er een gaatje voor de geleider van de toekomende draad, en een gaatje voor de geleider van de vertrekkende draad.

Steek de uiteindes van de fasedraden links in de sokkel, en de nulgeleiders rechts - op zich maakt deze volgorde niet veel uit, echter is het wel belangrijk dat je overal dezelfde volgorde hanteert. De aardingsdraad komt steeds in het midden. Duw de draden zeker diep genoeg, het koper mag niet meer blootliggen.

Dan kan je de draden vastschroeven met een geïsoleerde schroevendraaier.

Sokkel vastzetten

Eens de draden aan de sokkel gemonteerd zijn, kan je de sokkel vastzetten in de inbouw- of opbouwdoos. Vastzetten doe je door de schroeven aan de zijkant van de sokkel vast te draaien.

Elke schroef duwt een haak naar buiten die zich tegen de wand van je inbouw- of opbouwdoos zet en zo het stopcontact vastklemt. Eens je het stopcontact hebt vastgezet, span je alle schroeven nog eens aan om zeker te zijn dat alles stevig vast zit. Vergeet daarbij de schroeven die je draden vastzetten niet.

Dekplaat en afdekplaat

Schroef daarna het dekplaatje van je stopcontact op zijn plaats via de daarvoor voorziene schroef in het midden. Het laatste onderdeel van je stopcontact, de afwerkplaat, kan vervolgens op zijn plaats. Maar wanneer je dat precies doet, is afhankelijk van de situatie. Moet je eerst je muren nog schilderen of behangen? Wacht dan liever tot dat gebeurd is voor je het afdekplaatje installeert.

Een meervoudig stopcontact plaatsen

Heb je twee stopcontacten naast elkaar in één inbouwpotje? Dan vertrek je in essentie van dezelfde situatie: een kabel komt toe, en een kabel vertrekt - tenzij dit het laatste stopcontact in de kring is.

Tussen de twee stopcontacten moet je echter nog een kort stukje kabel met drie geleiders voorzien (of drie geleiderdraden apart). Meervoudige inbouwpotjes zijn daarvoor vaak van een opening voorzien waar je zo'n stukje kabel kan doorsteken. Je knipt dus een stukje kabel op maat en stript 1 cm van de mantel van de geleiders langs weerszijden. Een telefoontang kan hier goed van pas komen om de draden goed te steken. 

Maak vervolgens, net zoals bij een standaard enkelvoudig stopcontact, eerst de aansluitingen voor het eerste stopcontact met de geleiders van de toekomende kabel. Dan plaats je daarnaast, waar je normaal de geleiders van de vertrekkende draad zou steken, de korte stukjes draad die je gebruikt voor de verbinding met het andere stopcontact. Zet vervolgens het eerste stopcontact provisoir vast. 

Daarna kan bij het tweede stopcontact de draden aansluiten. De toekomende draden zijn hier de andere uiteindes van de korte stukjes. Indien nodig volgens de situatie, maak je ook de aansluiting voor de vertrekkende draden. Als dat is gebeurd, kan je de sokkels van de twee stopcontacten in elkaar klikken en vastzetten. Uiteindelijk monteer je de dekplaten en afdekplaatjes.

Een aansluitdoos plaatsen

Voor een meerfasige aansluiting zoals een kookplaat plaats je geen standaard stopcontact, maar werk je met een plaatsbesparende aansluitdoos.

Zo'n aansluitdoos is voorzien van verbindingspinnen die je kan vast- en losschroeven. In deze pinnen zitten openingen voor het koper van de geleiderdraden. Daarop sluit je de draden aan van de kabel die van de verdeelkast komt, en in een latere fase ook de geleiderdraden in de kabel van het aan te sluiten toestel.

De beginsituatie

Een meerfasige aansluiting zit op een aparte kring, hier heb je dus geen toekomende en vertrekkende draden in de muur, maar één kabel met 5 geleiders: drie fasedraden (bruin, grijs en zwart), een nuldraad (blauw) en een aardingsdraad (geelgroen). De draden hebben meestal een dikkere draaddoorsnede dan een gewoon stopcontact. Indien dat nog niet is gebeurd, moet je hier ook opnieuw de kabel ontmantelen.

Sokkel monteren

Meestal zit de afdekplaat van een contactdoos voorgemonteerd op de sokkel wanneer je die uit de verpakking haalt. Schroef eerst het afdekplaatje los van de aansluiting. Plaats de contactdoos in de muur en schroef deze op elke hoek vast. De draden die klaarzitten haal je door de opening bovenaan of onderaan de contactdoos.

Draden strippen en vastschroeven

Vervolgens moet je, indien nodig, de draden eerst wat op maat knippen en kan je ze strippen. Neem eerst de aardingsdraaad vast en haal ongeveer 1 cm van de isolatie weg met je striptang. Deze maak je vast aan de middelste verbindingspin. Schroef het bovenste deel van je verbindingspin los en plaats je draad in de voorziene opening. Draai vervolgens de kap terug, waarbij je het koper van je draad zo goed mogelijk bedekt.

Vervolgens kan je de vier andere draden verbinden op dezelfde manier. Een puntbektang kan helpen om de draad op zijn plaats te houden bij de montage.

Beschermkap monteren

Als alle draden op hun plaats zitten, kan het afdekplaatje voorlopig terug over de aansluiting. Later wordt dit contact verbonden met de stroomtoevoer van de kookplaat.

 

Een UTP-stopcontact plaatsen

Een UTP- of netwerkkabel is een kabel met meerdere getwiste aderparen, bedoeld voor het verzenden van data. In een gewone huishoudelijke elektrische installatie wordt een UTP-kabel vooral gebruikt voor het bekabeld verbinden van apparaten met het internet, zoals computers, smart-tv’s of netwerkprinters.

Je sluit het ene uiteinde van de ethernetkabel aan op de ingang in bijvoorbeeld de digitale tv-ontvanger, en het andere uiteinde op je modem. Vanaf je digitale tv-ontvanger kan je dan de verbinding maken met je televisiescherm via een HDMI-kabel.

Inwerken in de muur

Als de router dicht genoeg bij de televisie staat, kan je de UTP-kabel van de router rechtstreeks naar de aansluiting van de tv-ontvanger leiden. Soms moet je een UTP-kabel in de wand inwerken en doortrekken vanaf de locatie van de router tot aan je televisietoestel. Daar maak je de verbinding in een wanddoos met een UTP-stopcontact. In deze wanddoos kan je dan de verbinding maken met een UTP-kabel die loopt naar de ontvanger van je televisietoestel. 

Hoe ga je te werk?

Een UTP-kabel heeft 8 aders die 4 twisted pairs vormen, elk met een eigen kleur. De kabel komt eerst in zijn geheel doorheen een aansluitblokje van het UTP-stopcontact. Wanneer de kabel door het aansluitblokje is gehaald, kun je deze ontmantelen; een lengte van ongeveer 5 cm is voldoende.

Daarna haal je de paren een beetje uit elkaar om alles goed te kunnen aansluiten. De gekleurde aders moeten nu diep genoeg in de respectievelijke openingen worden gehaakt.

Draden aansluiten

Waar welke kleur moet, kun je zien op het koppelstukje of in je instructieboekje. Het is belangrijk het B-protocol te volgen, wat de gangbare norm is in Europa. Het is niet nodig om de aders te strippen voor aansluiting, maar het is wel noodzakelijk om de uitstekende restjes netjes af te knippen met een kniptang nadat ze op hun plaats zijn aangebracht.

Door het blokje dicht te klappen – je zou hierbij een klik moeten horen – wordt de isolatie van de geleiders automatisch doorgesneden. Met een nylonstrip bevestig je de kabel aan het blokje. Kort vervolgens de strip af en klik het blokje op zijn plaats in de sokkel. Daarna kan je het blokje op het inbouwpotje vastschroeven en kan het inbouwpotje in de muur.

 

Een COAX-stopcontact aansluiten

Sommige providers vereisen nog steeds een coaxaansluiting voor de verbinding met de tv-ontvanger. De coaxkabel wordt bijna altijd vanuit de technische ruimte door de muur naar de televisieruimte geleid. In de muur waar de tv zal worden opgehangen, moet in dat geval dus een wanddoos aangebracht worden met een coaxaansluiting. Een UTP-contactdoos is niet zelden ook voorzien van een aansluiting voor een coaxkabel. 

Van daaruit kun je een coax-stekkerkabel naar de ontvanger van je televisietoestel leiden (of rechtstreeks naar je televisietoestel voor een 'ouderwetse' kabelverbinding). 

Coaxkabel verbinden

De in de muur ingewerkte coaxkabel moet dus eerst in een sokkel in een wanddoos komen. Dat klusje moet zorgvuldig worden aangepakt voor een goed signaal.

Hoe je het uiteinde van de kabel in de muur moet voorbereiden, staat op de achterkant van de sokkel vermeld. Daar zie je 9 - 2 - 8 staan: de 9 betekent dat je de middelste geleider 9 mm bloot moet maken, vervolgens moet er 2 mm kernmantel worden verwijderd om te eindigen met 8 mm vrijgemaakte kopermantel.

• Verwijder de huls tot ongeveer 2 cm van de kabel. Zorg dat je met je mes duwt in plaats van snijdt om de onderliggende structuur niet te beschadigen.
• Wikkel de koperen vernetting die nu vrijkomt rond het uiteinde en let erop dat deze niet meer dan ongeveer 8 mm van de kabel in beslag neemt, zoals voorgeschreven op de sokkel.
• Aan het uiteinde zorg je ervoor dat de centrale kerngeleider zo’n 9 mm wordt blootgelegd.
• Daarna verwijder je nog 2 mm folie van rond de kernmantel.

Dit voorbereide uiteinde koppel je ten slotte aan de sokkel vast met de voorziene schroeven, zodat de connectie verzekerd is. De sokkel bevestig je vervolgens in het inbouwpotje en werk je af met een afdekplaatje. Nu kan je van hieruit met een coax-stekkerkabel de aansluiting maken met de tv-ontvanger.