PU-lijmschuim: 7 verlijmingstips voor het perfecte resultaat
Vuistregels van de fabrikanten zelf
PU-lijmschuimen hebben al een tijdje de volwassenheid bereikt. Hoewel ze nog geen twintig jaar geleden voor het eerst werden geïntroduceerd op de Belgische markt, zijn ze nu algemeen goed geworden. Er zijn tal van fabrikanten die deze producten aanbieden en tegelijk ziet u ook steeds vaker bouwprofessionals met een spuitbus of lijmpistool in de hand voor het verlijmen van o.a. cellenbeton, betonblokken, snelbouwblokken of isolatieplaten. Eén belangrijk advies geven we u al mee: scheer niet alle PU-lijmschuimen over dezelfde kam.
Wat is PU-lijmschuim?
De PU in PU-lijmschuim staat voor polyurethaan, een synthetische kunststof die er mee voor zorgt dat dit type bouwlijm een snelle uitharding heeft en vochtgevoelig is. Het gaat om een gebruiksklare lijm in schuimvorm die op een breed assortiment aan bouwmaterialen kan hechten.
Belangrijk om te weten is dat de open tijd, de tijd waarin u kunt corrigeren, de expansie, belastbaarheid en temperatuurgrenzen sterk product- en toepassingsafhankelijk zijn. Ook de manier waarop ze uitzetten bij het aanbrengen verschilt: sommige PU-lijmschuimen zijn vullend, andere vertonen een beperkte of gecontroleerde na-expansie.
Wat kunt u ermee verlijmen?
Er zijn tal van toepassingen, elk met hun specifieke soort lijmschuim. U vindt ook universeel toepasbare lijmen, maar het wordt ten sterkste aanbevolen om een product te gebruiken op maat van de toepassing. Deze sterk hechtende lijm gebruikt men o.a. om isolatiepanelen te verlijmen, maar kan evengoed worden ingezet om afwerkingsplaten te verlijmen zoals gips(karton)platen, dagkanten, cementvezelplaten en diverse hout-, composiet- en kunststofplaten …
Een andere toepassing is het verlijmen van dragende en niet-dragende muren. Een PU-lijmschuim kan ook worden ingezet voor het verlijmen van gekalibreerde en gecertificeerde, volledig vlakke lijmblokken. Dat laatste gebeurt met een niet-vullende, (semi-)collapsable lijmschuim. Dragend metselwerk verlijmen kan alleen als het volledige systeem (lijm en blokken) hiervoor expliciet gecertificeerd is en de blokken voldoende maatvast en vlakgeslepen zijn.
Voornaamste kenmerken
Makkelijk in gebruik
Het werken met PU-lijmschuim is geen rocket science. De productinstructies bepalen de regels van de kunst. PU-lijmschuim is meteen klaar voor gebruik en u hebt er geen amalgaam aan gereedschappen voor nodig. Het proces vraagt geen elektriciteit, geen perslucht en geen water.
Tot uw uitrusting behoren een spuitbus, een schuimpistool met korte lans of een ‘bus’ met een pipet of rietje. Werkt u met laatstgenoemde, dan laat dat toe om de lijm makkelijk te doseren en deze met één hand aan te brengen. Met een pistool kan het schuim makkelijk gedoseerd worden aan de hand van de regelknop. Een andere troef van dit type bouwlijm is dat het materiaal op zich zeer weinig weegt. U hoeft geen zware zakken of andere materialen te verslepen, wat het tot een gebruiksvriendelijk en ergonomisch proces maakt.
Sneller werken
De fabrikanten van PU-lijmschuimen gaan er prat op dat er sowieso tijdswinst wordt geboekt ten opzichte van het werken op meer traditionele manieren. Afhankelijk van ondergrond, bloktype en werforganisatie rapporteren fabrikanten winsten tot ongeveer 30% in vergelijking met klassieke poederlijmen of mortels.
De argumentatie achter deze redenering moet men voornamelijk zoeken in het opstarten en stoppen. U hoeft geen voorbereidingen te treffen, niets klaar te maken of achteraf op te ruimen. Weet wel dat ook hier de tijdswinst afhankelijk is van een combinatie van verschillende factoren. Denk daarbij aan het soort toepassing, de staat van de ondergrond, de temperatuur, de luchtvochtigheid en de organisatie op de werf zelf.
Sommige PU-lijmschuimen hebben maar een 15-tal minuten nodig om ‘voldoende hard’ te zijn. Uiteraard zijn er diverse parameters die de snelheid van dat proces bepalen zoals o.a. de luchtvochtigheid, de temperatuur, de dikte van de ‘lijmstreng’ en de ondergrond. Een volledige uitharding vraagt, afhankelijk van de omstandigheden, 12 tot 24 uur.
Geen verlies
U gebruikt wat u nodig hebt. Dat is anders als u met kleefmortel werkt. Er bestaat altijd een kans dat u niet alles opgebruikt. Met een bus lijmschuim is dat anders. U verbruikt wat u nodig hebt, de rest bewaart u voor een volgende fase of opdracht. Opteert u voor een bus met pistool, houd die dan samen, ontkoppel de twee niet en bewaar rechtopstaand. Een bus met trigger kunt u na ‘openen’ verder gebruiken. De bewaartermijn verschilt van product tot product.
Geen koudebruggen, goede demping
Als u wandpanelen of gipskartonplaten verlijmt met een PU-lijmschuim, creëert u in bepaalde gevallen een dempend akoestisch effect. Verlijmt u isolatiepanelen, dan kunt u koudebruggen uitsluiten. De systeemopbouw moet uiteraard correct zijn om van deze thermische en akoestische voordelen te kunnen genieten. Het is een optelsom van product, paneel/plaat en kwaliteit van de verlijming.
Gebruikerstips
1. Alles begint bij de juiste instructies
Alle PU-lijmschuimen over dezelfde kam scheren, is geen goed idee. De open tijd, de marge om te corrigeren, druktijd, belastbaarheid en toepassing verschillen van product tot product. Lees met andere woorden de technische fiche grondig voor u de werken aanvat.
2. Werk op een ‘schone’ lei
Ga na of de ondergrond voldoende draagkracht biedt. Verwijder stof, losse delen, vet, olie en andere ‘verontreinigingen’ die een impact zouden kunnen hebben op de hechting. Vertoont de ondergrond tekenen van ‘verpoedering’ of is er sprake van een ‘verpulverende ondergrond’, dan is het aangewezen om een primer aan te brengen. Wilt u zekerheid? Volg dan de aanbevelingen van de fabrikant.
3. Moet er nog vocht zijn?
PU-schuim hardt uit door het vocht in zijn omgeving. De luchtvochtigheid moet met andere woorden voldoende hoog zijn. Te droge of poreuze ondergronden mogen licht bevochtigd worden, maar let op met doorweekte of natte ondergronden.
Wat de temperatuur betreft, raden sommige fabrikanten het af om bij te lage temperaturen te verlijmen. Wat de specifieke adviezen hieromtrent zijn, wordt duidelijk in de technische fiche van het product. Let op, de ‘bus’ zelf moet voldoende warm zijn, maar zorg ervoor dat die nooit oververhit geraakt. Veel steenlijmschuimen en montagelijmen kunnen al vanaf ongeveer -5 °C tot +30 à 35 °C verwerkt worden. Controleer de exacte grenzen per product.
4. Schudden vóór gebruik
De duur of het aantal ‘schudbewegingen’ verschilt van product tot product, van merk tot merk. Goed schudden is een must, zodat de componenten voldoende gemengd worden en zo een optimale celstructuur en rendement garanderen.
5. Doseren gebeurt beheerst
De productfiche van het gekozen systeem bepaalt de diameter van de lijmstreng, de dekking en het patroon. Voor metsel- en verlijmingswerken adviseren bepaalde fabrikanten om de lijm in continue, doorlopende lijmstrengen van ongeveer 30 mm dik aan te brengen. Afhankelijk van de wanddikte en het type ‘blok’ brengt u twee of meerdere parallelle lijmstrengen aan. Lijm nooit tot op de rand. Zo vermijdt u dat lijmschuim bij het aandrukken uitpuilt.
6. De open tijd
Wacht niet totdat er huidvorming optreedt om te verlijmen. Hoelang u hebt om uw materiaal te positioneren valt niet te veralgemenen. De open tijd is productspecifiek. Breng met andere woorden nooit meer lijm aan dan u binnen het aanbevolen tijdsbestek kunt verwerken. Houd er ook rekening mee dat de tijd om te corrigeren zeer beperkt is. Werk plaat per plaat, bloklaag per bloklaag en per klein vlak. Corrigeer alleen binnen de aangegeven producttijd. Ook resten moeten meteen verwijderd worden.
7. Veiligheid is meer dan een aanbeveling
Werken met een chemisch product vraagt de nodige aandacht voor persoonlijke veiligheid. Draag altijd veiligheidshandschoenen, lange mouwen, een veiligheidsbril en bedekkende kledij. Zorg dat de ruimte waarin u zich bevindt voldoende geventileerd is en raadpleeg ook altijd de veiligheidsinstructies van de fabrikant. Bevat het product meer dan 0,1% monomeer-diisocyanaat, dan verplicht de Europese REACH-wetgeving dat de gebruiker een passende opleiding heeft gevolgd. Dit wordt altijd aangegeven op de verpakking indien het nodig is. De opleiding kan makkelijk online worden gevolgd.
Soorten en hun toepassingen
Fabrikanten onderscheiden grofweg drie hoofdcategorieën: steenlijmschuim, montagelijmschuim en platenlijmschuim. Het gaat om PU-lijmschuimen, maar met verschillende formuleringen naargelang de toepassing.
Steenlijmschuim wordt gebruikt voor het verlijmen van metselblokken. Denk aan snelbouwstenen, kalkzandsteen, betonsteen en cellenbeton. Dit type lijmschuim kenmerkt zich door een formulering die afgestemd is op maatvast metselwerk en gecontroleerde verlijming en kan ingezet worden voor zowel dragend – mits expliciete certificatie en systeemgeschiktheid – als niet-dragend metselwerk.
Montagelijmschuim laat zich omschrijven als een universele (montage)lijm die breed inzetbaar is. Met zijn hoge kleefkracht op uiteenlopende materialen kan hij gebruikt worden voor tal van verlijmingen. Ga steeds na voor welke materialen en toepassingen het product effectief kan worden gebruikt.
Platenlijmschuim kan ingezet worden voor het verlijmen van o.a. gipskarton, afwerkingsplaten, isolatieplaten en binnenafwerking. Het combineert een snelle aanvangshechting met een toepassingsgericht expansie en goede hechting op minerale en vlakke ondergronden. Deze PU-lijmschuim bewijst zijn meerwaarde bij de vlakke verlijming van lichte elementen met een gecontroleerde uitzetting.
Met de medewerking van Bostik, DL Chemicals, Rectavit, Soudal, TEC7 en Tremco Illbruck
