BIM-READY, WAT BETEKENT DAT?
STAAT KLOOF TUSSEN FABRIKANT EN GEBRUIKER HET WARE POTENTIEEL IN DE WEG?
BIM draagt mooie beloftes in zich. Slimmer en duurzamer bouwen, een verregaande samenwerking tussen de verschillende bouwpartners, een gereduceerde faalkost … geen wonder dat steeds meer ontwerpers het als de toekomst van het bouwen beschouwen. Ook fabrikanten komen stilaan tot dat inzicht. Door hun producten als digitale BIM-objecten beschikbaar te stellen, hopen ze, naast het reële, ook steeds vaker het virtuele bouwproces te faciliteren. Maar wat hebben deze objecten precies te bieden en kunnen ze het arbeidsintensieve modelleerwerk van de ontwerper effectief helpen verlichten?
HET POTENTIEEL VAN GOEDE BIM-CONTENT
Virtueel bouwen
De voorbije jaren is het bewustzijn rond Building Information Modelling, kortweg BIM, enorm gegroeid. België hinkt wat betreft de integratie van digitalisering in de bouw weliswaar nog steeds wat achterop, maar ondertussen zijn wel steeds meer actoren overtuigd van het potentieel - en de noodzaak - van het digitale bouwproces. Wie een gebouw optimaal kan samenstellen alvorens het gebouwd wordt, voorkomt immers tal van dure problemen op de werf en nadien.
Het ideaalbeeld van de digitalisering is dan ook een virtueel model dat zich volledig spiegelt aan de (toekomstige) realiteit en dat als dusdanig met dynamische berekeningen afgetoetst kan worden, om vervolgens dienst te doen als bron van informatie op de werf. In dat opzicht kunnen fabrikantspecifieke BIM-objecten een belangrijke rol spelen: door gebruik te maken van de virtuele versie van een reëel product, staat het model nu eenmaal des te dichter bij de realiteit. Dan bouwt men het bij wijze van spreken rechtstreeks met de kennis en expertise van de fabrikant op, met een hoogkwalitatief en betrouwbaar model als resultaat.
Overhead reduceren
Daarnaast kunnen fabrikantspecifieke BIM-objecten bijdragen aan een efficiëntere workflow. In de praktijk wordt er vandaag namelijk nog erg veel tijd besteed aan onnodig modelleerwerk: zodra een project een zekere graad van concretisering bereikt en de generieke, parametrische objecten die doorgaans in de softwarepakketten inbegrepen zijn, niet meer voldoen, gaan heel wat bureaus zelf objecten opbouwen. Aangezien dat meestal onafhankelijk en projectgebonden gebeurt, betekent het een grote meerkost voor het bureau én leidt het vroeg of laat tot conflicten tussen de verschillende bouwpartners en hun verschillende modellen.
Hoogkwalitatieve BIM-objecten die rechtstreeks door de fabrikant worden aangeleverd, kunnen die overhead alvast beperken en zouden ook de efficiëntie van het hele BIM-proces - zowel qua modelleerwerk als qua communicatie - naar een hoger niveau kunnen tillen. De vraag is echter of die hoogkwalitatieve, fabrikantspecifieke BIM-content vandaag al beschikbaar is.
ZIJN FABRIKANTEN BIM-READY?
Objecten en bibliotheken
Het aanbod aan digitale BIM-objecten begint zich in ieder geval sterk uit te breiden. Fabrikanten in quasi alle takken van de bouwsector stellen vandaag digitale versies van hun producten ter beschikking, en dat doorgaans volledig gratis. Deze BIM-objecten worden gegroepeerd in bibliotheken, vaak gelinkt aan een bepaalde lijn of productreeks, en via de website van de fabrikant ontsloten. Wel kiezen de meeste fabrikanten ervoor om de objecten slechts in één of twee bestandsformaten aan te bieden, afgestemd op de belangrijkste softwarepakketten. Voor hen die gebruikmaken van een minder courant softwarepakket, is het aanbod veel beperkter.
Kloof tussen fabrikant en gebruiker
Wil dat zeggen dat iedereen zich nu massaal op de BIM-objecten van raamfabrikanten, verwarmingsproducenten, steenbakkerijen en andere bouwmaterialenproducenten moet beroepen? Voorlopig niet. De toenemende beschikbaarheid van digitale objecten betekent namelijk niet dat zij ook daadwerkelijk over de juiste functionaliteiten beschikken om hun potentieel in het virtuele model waar te maken.
Volgens experts is er vandaag nog een te grote kloof tussen de verwachtingen van de fabrikant en de informatiebehoefte van de gebruikers: de eerste wil een virtueel object afleveren dat zowel visueel als informatief een exacte spiegel is van het reële object; de tweede heeft nood aan een flexibel, interactief, niet al te zwaar en doorgaans generiek object dat moeiteloos door het hele proces heen kan meelopen. Het is dan ook van groot belang dat fabrikanten de objecten niet louter als een marketingtechnisch instrument beschouwen, waarmee ze hun plaats op de digitale markt proberen op te eisen, maar dat ze ze ook op de concrete behoeften van gebruikers afstemmen. Pas dan kan men de woorden BIM-ready in de mond nemen.
WAT MET OPENBARE AANBESTEDINGEN?
Het zijn niet enkel functionele problemen die de integratie van fabrikantspecifieke BIM-content vandaag in de weg staan. Ook juridisch schort er wat. Want wat met overheidsopdrachten, waarbij producten enkel generiek omschreven mogen worden? In dergelijke gevallen zijn de meeste BIM-objecten, met al hun fabrikantspecifieke detaillering, simpelweg niet bruikbaar.
Om BIM-objecten op grote schaal te kunnen gebruiken, dient er met andere woorden een mogelijkheid voorzien te worden om op basis van de specifieke informatie in het object ook een vertaalslag te maken naar een generiek product dat breed genoeg gedefinieerd is om aan de wet op openbare aanbestedingen te voldoen. Mogelijk kan software hierop een antwoord bieden, en binnen de Belgische markt zijn er alvast een aantal fabrikanten de mogelijkheden aan het onderzoeken.
CONCLUSIE
Fabrikantspecifieke BIM-content is, op dit moment, een tweesnijdend zwaard. Enerzijds is het een onmisbare schakel in het optimaliseren van het virtuele bouwproces; anderzijds zorgt het in de praktijk nog regelmatig voor een complicatie ervan.
Wil men het volledige potentieel van deze BIM-objecten aanboren, dan zijn er inspanningen nodig van zowel fabrikanten als gebruikers. De eerste moeten hun objecten technisch en inhoudelijk beter afstemmen op de noden van de gebruikers; de tweede dienen bestaande objecten op een meer bewuste manier aan te wenden. Wie op de hoogte is van de specifieke mogelijkheden en beperkingen van fabrikantspecifieke BIM-content, zal ze immers op een veel efficiëntere manier weten in te zetten. Tijdwinst, een betere communicatie en een kwaliteitsvollere dienstverlening liggen dan wel degelijk in het verschiet.
