Werken op hoogte: alternatieven op ladders en steigers
Een ladder is iets dat iedereen maar beter in huis heeft. Een steiger is minder courant om zelf te hebben en wordt eerder gehuurd. Daarnaast zijn er nog andere alternatieven om in de hoogte te werken, zoals hoogtewerkers en schaarliften of beveiligingsharnassen. Hoewel deze zelden worden gebruikt door particulieren, kan je ze wel huren. We werpen even een blik op deze tools en wanneer ze van pas komen.
Schaarliften en hoogwerkers
Schaarliften
Een schaarlift is een verrijdbaar werkplatform dat verticaal omhoog beweegt via een schaarmechanisme. Het platform blijft daarbij steeds horizontaal en recht boven de basis, waardoor je enkel in de hoogte werkt en niet zijdelings kan reiken.
Schaarliften zijn een stabiele en veilige oplossing om op hoogte te werken. Door het ruime platform heb je voldoende plaats voor personen en materiaal, wat ze bijzonder geschikt maakt voor werkzaamheden die wat langer duren, zoals gevelschilderwerken. Ze vereisen een vlakke, draagkrachtige ondergrond. Door hun beperkte zijdelingse reikwijdte zijn ze minder geschikt voor moeilijk bereikbare plaatsen.
Hoogwerkers
Een hoogwerker is een machine met een werkplatform dat zowel verticaal als horizontaal kan bewegen. In tegenstelling tot een schaarlift kan je met een hoogwerker dus ook zijwaarts reiken, wat handig is om moeilijk bereikbare plekken te bereiken.
Hoogwerkers zijn bijzonder geschikt voor werken waarbij je over obstakels moet reiken of op verschillende hoogtes moet werken, zoals bij snoeiwerken of gevelonderhoud. Er bestaan verschillende types, elk met hun eigen toepassingen:
- telescoophoogwerker: geschikt voor grote hoogtes en rechtstreekse reikwijdte
- kniktelescoophoogwerker: ideaal om over obstakels heen te werken
- spinhoogwerker: compact en geschikt voor plaatsen waar een lage bodemdruk gewenst is
- autohoogwerker: gemonteerd op een voertuig en snel inzetbaar op verschillende locaties
Aandachtspunten
Bij het kiezen van een schaarlift of hoogwerker is het essentieel om de specificaties van de machine te vergelijken met de eisen van het project. Denk aan de maximale werkhoogte, het horizontale bereik, de hefcapaciteit van het platform, het type ondergrond en de aanwezigheid van obstakels.
Valbeveiliging
Een valbeveiligingsharnas is een persoonlijk beschermingsmiddel dat je draagt om een val van hoogte op te vangen. Het wordt via een valstoplijn verbonden met een vast ankerpunt, zodat je bij een val wordt tegengehouden.
Door de complexiteit van een dergelijk systeem blijft een valbeveiligingsharnas voor particulieren eerder een nicheoplossing, die vooral wordt gebruikt bij specifieke werken zoals dakwerken. In veel gevallen zijn alternatieven zoals een steiger of werkplatform eenvoudiger en veiliger in gebruik.
Onderdelen van een harnassysteem
Verankeringspunt
Het verankeringspunt, of ankerpunt, is het element waaraan het harnas wordt bevestigd. Dit punt moet voldoende stevig zijn om de krachten bij een val op te vangen, tot ongeveer 12 kN (1.200 kg). Indien mogelijk wordt het ankerpunt op schouderhoogte of hoger geplaatst. Ook de maximale gebruikshoek van de fabrikant moet gerespecteerd worden om een slingerval te vermijden.
Volgens de norm EN 795 worden verankeringen onderverdeeld in vijf types: structurele verankeringen in gebouwen (type A), verplaatsbare tijdelijke verankeringen (type B), systemen met flexibele horizontale ankerlijnen of leeflijnen (type C), systemen met starre ankerlijnen (type D) en verankeringen met doodgewicht (type E).
Structurele verankeringen vallen onder de bouwwetgeving, terwijl verplaatsbare systemen onder de PBM-wetgeving vallen en door gebruikers zelf geplaatst mogen worden, mits correcte toepassing en kennis van de handleiding.
Valstoplijn
De valstoplijn vormt de verbinding tussen het harnas en het ankerpunt. De lengte bedraagt maximaal 2 m en is altijd voorzien van een valdemper die de impact van een val beperkt.
Er bestaan verschillende systemen, zoals een vaste vanglijn die een val voorkomt door positionering, een valstopapparaat met automatisch blokkeringssysteem (vergelijkbaar met een veiligheidsgordel) en een elastische vanglijn met ingebouwde valdemper.
Harnas(gordel)
Het harnas zelf moet afgestemd zijn op de werksituatie en de lichaamsbouw van de gebruiker. Er zijn basismodellen met beperkt comfort, professionele modellen voor algemeen gebruik en gespecialiseerde modellen voor intensieve toepassingen.
Bij de keuze speelt comfort een belangrijke rol. Voor frequent gebruik zijn snelsluitingen handig, terwijl beenbanden meer bewegingsvrijheid bieden. Het is in ieder geval essentieel dat het harnas de juiste maat heeft en correct wordt aangetrokken, zodat de krachten bij een val goed over het lichaam worden verdeeld.
Bij het aantrekken neem je het harnas best vast aan het rugpunt en schud je het los, zodat de banden niet gedraaid zitten. Daarna trek je het aan als een jas, sluit je de borstband op borsthoogte en bevestig je de beenlussen. Tot slot stel je alle banden zo af dat het harnas goed aansluit, met maximaal een platte hand ruimte, en controleer je alle sluitingen.
