Veilig graven begint met een goed begrip van uw KLIP-plan
Verwar scherpe lijnen niet met een nauwkeurige ligging
Kranten berichten frequent over incidenten veroorzaakt door een geraakte leiding. In het overgrote deel van de gevallen blijft het bij een tijdelijk ongemak voor de omwonenden en de mensen ter plaatse: een evacuatie uit voorzorg, vertraging van de werkzaamheden, een stroomonderbreking of problemen met de watertoevoer. Het wordt een ander verhaal als u een hogedrukgasleiding raakt. In dat geval staan vaak ook mensenlevens op het spel. Speel niet met vuur en dien uw KLIP-aanvraag (Kabel-en Leidinginformatieplatform) in om inzicht te krijgen in wat er zich onder de grond afspeelt. Liesbeth Rombouts, product owner van het KLIP (Athumi), legt uit hoe u het KLIP-plan interpreteert.
Kabel of leiding beschadigen kan ernstige gevolgen hebben
Weet wat er onder de grond zit
In de Vlaamse ondergrond krioelt het van de kabels en leidingen voor elektriciteit, gas, water, riolering, telecom en andere voorzieningen. Om u een idee te geven: in Vlaanderen gaat het om meer dan 600.000 km. De kans dat u in uw carrière een leiding raakt is met andere woorden niet ondenkbaar. Gebeurt het toch, dan kan dat drastische gevolgen hebben. Er is niet alleen de veiligheid van omwonenden en de mensen die er werken die in het gedrang kan komen, er zijn ook mogelijke financiële en juridische repercussies voor u als aannemer.
“Wie graafwerken uitvoert, weet vooraf maar beter wat er precies onder de grond ligt”, vertelt Rombouts. Aangezien u sowieso verplicht bent om een KLIP-planaanvraag in te dienen voordat u begint met graven, lijkt het logisch dat elke aannemer goed voorbereid aan de slag gaat. Toch blijven de incidenten zich opstapelen. Hoe dat komt, bespreken we verder in dit artikel.
Gevolgen wanneer u verplichting negeert
Het belang van een correcte KLIP-planaanvraag valt niet te onderschatten. Wie de aanvraag niet of niet tijdig indient, riskeert strafrechtelijke vervolging. Sinds 8 september 2026 voorziet artikel 17 van het KLIP-decreet voor dit misdrijf een maximale geldboete van 800.000 euro. Bij schade kan ook de burgerrechtelijke aansprakelijkheid spelen, afhankelijk van de concrete omstandigheden.
"De maximale geldboete voor een overtreding bedraagt 800.000 euro"
KLIP-planaanvraag is verplicht
Wat is KLIP?
KLIP is operationeel sinds maart 2007. Het platform werd ontwikkeld binnen de Vlaamse overheid en wordt sinds 2024 beheerd door Athumi*. Sinds 1 september 2009 is het gebruik van KLIP bij grondwerken in Vlaanderen verplicht. Er zijn uitzonderingen waarvoor u geen planaanvraag hoeft in te dienen: bij overmacht, volledig manueel uitgevoerde grondwerken of werkend op grond die eigendom is van of beheerd wordt door de uitvoerder. Dat laatste geldt alleen op voorwaarde dat de uitvoerder weet dat de aanwezigheid en ligging van de kabels en leidingen sinds een eerdere planaanvraag ongewijzigd zijn gebleven.
* Athumi is de naam waaronder het Vlaams Datanutsbedrijf sinds 2023 opereert.
Achtergrondinformatie bij het decreet
Hoe werkt KLIP
Rombouts: “Wanneer een aannemer een planaanvraag indient, kijkt het KLIP na welke kabel- en leidingbeheerders in de aangevraagde zone actief zijn. Zodra dit in kaart is gebracht, stuurt het KLIP de aanvraag naar de desbetreffende organisaties door. De beheerders leveren op hun beurt hun kabel- en leidinginformatie aan het KLIP aan. Die informatie wordt vervolgens in één geïntegreerd digitaal plan samengebracht, dat de aannemer kan inkijken in de ‘KLIP-leidingviewer’. In de viewer ziet hij de leidinginformatie die de betrokken kabel- en leidingbeheerders voor die planaanvraag hebben aangeleverd."
De leidingen en kabels worden op het KLIP-plan weergegeven als scherpe lijnen in een specifieke zone.
Wanneer en voor wie?
De verplichting geldt niet alleen voor de ‘typische’ infrastructuur-, wegen- of nutswerken. Ook tuinaannemers, plaatsers van zwembaden of vijvers en andere bouwprofessionals die in de ondergrond aan de slag gaan met bouwmachines, moeten een KLIP-planaanvraag indienen.
Belangrijk om weten is dat het KLIP geen waterdichte garanties biedt. “Het KLIP-plan voorkomt geen graafschade”, stelt Rombouts. “De aannemer moet het plan zorgvuldig raadplegen en correct toepassen. Het is daarbij essentieel dat de informatie ook terechtkomt bij de mensen die effectief op het terrein actief zijn. Ondersteun uw medewerkers bij het raadplegen en interpreteren van de KLIP-plannen. Zo weten zij meteen ook waar ze op moeten letten tijdens het graven en welke veiligheidsvoorschriften ze dienen te volgen”, roept Rombouts op.
De KLIP-app kan op elke smartphone of tablet worden geïnstalleerd, waardoor de plannen door elke betrokken partij ingekeken kunnen worden, ook offline nadat het .klip-bestand beschikbaar is gemaakt en gedownload.
Geen exacte doorsnede van de ondergrond
Een veranderende ondergrond
Het in kaart brengen van de ondergrond is een Sisyfusarbeid. “Veranderingen bovengronds kunnen makkelijk gemonitord en vastgelegd worden, onder de grond is dat veel moeilijker: kabels en leidingen zijn niet zichtbaar en kunnen niet zomaar opnieuw worden ingemeten”, zegt Rombouts.
Bovendien bestaat de kans dat de ondergrond doorheen de jaren is veranderd en dat flexibele leidingen en kabels verplaatst werden tijdens de aanleg van bijkomende infrastructuur, waardoor de ligging niet meer accuraat is.
Niet tot op de millimeter
Vandaag is het, dankzij moderne meettechnieken, makkelijker om leidingen en kabels correct te lokaliseren. Moeilijker is het om het omvangrijke historische netwerk van vandaag op morgen volledig opnieuw uit te meten. “Ga er niet zomaar van uit dat een kabel of een leiding exact ligt waar de lijn op het plan staat. Werk altijd voorzichtig en lokaliseer kabels en leidingen altijd eerst met proefsleuven”, vertelt Rombouts.
In de KLIP-viewer worden kabels en leidingen digitaal op de kaart weergegeven. "Wanneer u inzoomt, dan ziet u een kabel of leiding als een scherpe lijn op een duidelijk afgebakende plaats. Opgelet: u mag deze 'grafische precisie' niet verwarren met de werkelijke liggingsnauwkeurigheid. Vooral bij oudere infrastructuur bestaat het risico dat de beschikbare informatie minder nauwkeurig is.”
Kaart is onderdeel van volledige KLIP-plan
Als u enkel de kaart raadpleegt, dan loopt u het risico om belangrijke informatie over het hoofd te zien. “Kijk niet alleen naar de zichtbare lijnen op de digitale kaart, maar maak gebruik van alle andere functionaliteiten die in de tool beschikbaar zijn.”
Detailinformatie over elke kabel/leiding
Wilt u erachter komen hoe groot de liggingsnauwkeurigheid is van een leiding of kabel, klik dan op de leiding in de viewer. De opgegeven nauwkeurigheid kan variëren van zeer nauwkeurig tot ongeveer één meter. Is er geen informatie over de nauwkeurigheid beschikbaar, dan wordt dit ook zo in de viewer aangegeven. Zoom in op de werkzone en bekijk elke kabel of leiding afzonderlijk.
Voorzorgsmaatregelen en updates
Sinds 2026 vindt u de voorzorgsmaatregelen die de betrokken kabel- en leidingbeheerders bij een specifieke planaanvraag hebben meegestuurd gebundeld onder een afzonderlijk tabblad, zodat u meteen een volledig overzicht heeft van de meegeleverde voorzorgsmaatregelen die u nodig heeft om veilig te graven.
Voor werken aan een Fluxys-leiding bijvoorbeeld moet contact worden opgenomen met de leidingbeheerder. Er mag pas met de graafwerken worden gestart nadat een medewerker ter plaatse de veiligheidsvoorschriften en afspraken heeft besproken.
“Bekijk altijd de addenda die door de kabel- en leidingbeheerders zijn toegevoegd”, vult Rombouts aan. “Deze kunnen waardevolle informatie bevatten.”
“Een KLIP-plan is een werkinstrument, geen document dat u vluchtig bekijkt”
Meerdere aanklikbare lagen
Verschillende kabels en leidingen kunnen op de kaart overlappen. Filter daarom telkens per thema en per kabel- en leidingbeheerder. “Door deze lagen aan of uit te zetten, krijgt u een veel duidelijker beeld en vermijdt u dat cruciale informatie verloren gaat”, zegt Rombouts.
Opgelet voor wat u niet ziet
Er zijn drie situaties waarin een leiding of kabel mogelijk niet zichtbaar is op de kaart in het plan. In het eerste geval gaat het om huisaansluitingen op privéterrein. “Die zijn vaak niet als leiding aangeduid op de digitale kaart. Een leidingbeheerder beschikt niet altijd over informatie over dit type aansluitingen. Als dat wel zo is, wordt die informatie via een extra plan meegeleverd.”
In een tweede geval is er sprake van een ‘weesleiding’. Een dergelijke leiding is effectief aanwezig, maar ontbreekt op het KLIP-plan omdat niet meteen bekend is wie de beheerder is.
In het laatste geval worden leidingen of kabels van een kabel- en leidingbeheerder die niet is aangesloten op het KLIP mogelijk ook niet weergegeven.
Lijst betrokken beheerders is geen planaanvraag
U kunt op het KLIP gratis een lijst opvragen met de kabel- en leidingbeheerders die aanwezig zijn in de zone waar u aan de slag moet. U krijgt dan een overzicht, telkens met de contactgegevens per kabel- en leidingbeheerder.
“Dat kan handig zijn bij de voorbereiding van uw project, maar vervangt in geen enkel geval een planaanvraag. Wat wel relevant is, is dat u via de lijst te weten komt of er FETRAPI-leden (de Federatie van Transporteurs door middel van Pijpleiding) en andere beheerders van transportleidingen betrokken zijn. Is dat het geval, dan geldt een antwoordtermijn van 15 werkdagen, tegenover 5 werkdagen voor de andere kabel- en leidingbeheerders.”
Alles over KLIP en KLIM in een handig overzicht
Waar doet u uw aanvraag?
Voor grondwerken in Vlaanderen is een KLIP-planaanvraag vereist. U hoeft voor dezelfde werkzone geen tweede aanvraag bij KLIM (Kabels en Leidingen Informatie Meldpunt) te doen: beide instanties wisselen de relevante informatie automatisch uit. Wie aan de slag moet in Brussel of Wallonië doet zijn aanvraag bij KLIM. In Wallonië kunt u ook terecht bij de gemeente waar u de werken gepland hebt.
Wanneer?
Ten vroegste 40 werkdagen vóór de geplande startdatum van de werken. Op die manier bent u verzekerd van de meest actuele plannen. Een aanvraag wordt na zes maanden gearchiveerd. Het is verboden om werken uit te voeren op basis van een gearchiveerde aanvraag.
Wat kost het?
De KLIP-retributies worden jaarlijks geïndexeerd. Sinds 1 februari 2026 gelden de volgende tarieven, exclusief btw:
* planaanvraagzone tot en met 200 m2: 6,5 euro
* planaanvraagzone groter dan 200 m2: 13 euro
* IMKL-data (InformatieModel Kabels en Leidingen): 6,5 euro
Hoe leert u KLIP gebruiken?
Athumi organiseert gratis KLIP-opleidingen. Leer hoe u een aanvraag indient, een KLIP-plan leest en de beschikbare informatie in de viewer interpreteert.
U heeft een kabel of leiding geraakt. Wat nu?
Ook al beschikt u over alle gegevens en heeft u de plannen goed bestudeerd, aan elke graafopdracht is een risico verbonden. Veronderstel niet zomaar dat een kabel precies onder de lijn op het plan ligt, en ga er niet te snel van uit dat er geen huisaansluiting is. Vertrouw er ook niet zomaar op dat uw collega de bijkomende documenten heeft doorgenomen, en dat u dit dus niet meer hoeft te doen.
Raadpleeg zeker ook GIPOD, het Generiek Informatieplatform Openbaar Domein voor geplande en lopende (grond)werken en evenementen op het openbaar domein.
Rombouts: “Veroorzaakt u schade, neem dan meteen contact op met de beheerder van de betrokken infrastructuur en volg de instructies nauwgezet op. Gaat het om een noodgeval, dan moeten de hulpdiensten onmiddellijk verwittigd worden. De contactgegevens van de betrokken kabel- en leidingbeheerder(s) vindt u in het KLIP. Welke stappen u moet ondernemen hangt af van de infrastructuur, maar ook van de aard van het incident. Daarom is het van cruciaal belang dat u de veiligheidsvoorschriften en voorzorgsmaatregelen in het KLIP goed doorneemt vóór de start van de werken.”
Met de medewerking van Athumi